متن کامل مقاله موجود نیست
فهرست
پیشگفتار 1
فصل اول: ترابرد حامل¬ها
مقدمه 6
1-1 ساختار نوار رسانش سیلیسیوم 7
1-1-1 ساختار نواری (100)SI در لایه وارونی 8
1-2 گاز الکترون دو بعدی 9
1-3 چاه کوانتومی 11
1-4 ترابرد حامل 12
1-5 تحرک¬پذیری حامل 13
1-5-1 خصوصیات تحرک وابسته به میدان در ناحیه میدان¬های ضعیف 14
1-5-2 خصوصیات تحرک وابسته به میدان در ناحیه میدان¬های خیلی بالا 19
فصل دوم: فرمول¬بندی تحرک در میدانهای متوسط در نیم¬رساناهای چند لایه¬ای
مقدمه 27
2-1 تاریخچه¬ای از مطالعات انجام شده بر روی خصوصیات ترابرد2DEG در دماهای پایین 28
2-2 ویژگی¬های ترابرد در دماهای پایین شبکه 29
2-3 احتمال پراکندگی فونون اکوستیکی درون دره¬ای 30
2-4 محاسبه تحرک وابسته به میدان 34
2-4-1 خصوصیات تحرک میدان ضعیف در تقریب دمای مؤثر 34
2-4-2 فرمول¬بندی تحرک میدان ضعیف با استفاده از معادله¬ی بولتزمن 38
فصل سوم: نتایج و محاسبات
مقدمه 47
3-1 محاسبه تغییرات تحرک¬پذیری با فرض دمای مؤثر وابسته به میدان الکترون¬های غیر تعادلی 48
3-1-1 نمودار تغییرات میدان الکتریکی و تحرک¬پذیری نسبت به دمای الکترون در دماهای مختلف شبکه 48
3-1-2 نمودار تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به میدان الکتریکی در دماهای مختلف شبکه 51
3-1-3 نمودار تغییرات تحرک¬پذیری بهنجارشده نسبت به میدان الکتریکی در دماهای مختلف شبکه 53
3-1-4 نمودار تغییرات میدان الکتریکی و تحرک¬پذیری نسبت به دمای الکترون در غلظت¬های مختلف 55
3-1-5 نمودار تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به میدان الکتریکی در غلظت¬های مختلف الکترونی 58
3-1-6 نمودار تغییرات تحرک¬پذیری بهنجار شده نسبت به میدان الکتریکی در غلظت¬های الکترونی مختلف 59
3-2 محاسبه تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به میدان از حل معادله بولتزمن به روش تحلیلی 61
3-2-1 نمودار تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به میدان در دماهای شبکه مختلف 61
3-2-2 نمودار تغییرات تحرک¬پذیری بهنجار شده نسبت به میدان در دماهای مختلف شبکه 63
3-2-3 نمودار تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به میدان در غلظت¬های الکترونی مختلف 64
3-2-4 نمودار تغییرات تحرک¬پذیری بهنجار شده نسبت به میدان در غلظت¬های الکترونی مختلف 66
3-3 محاسبه تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به میدان الکتریکی از حل معادله بولتزمن به روش عددی 67
3-3-1 نمودار تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به میدان الکتریکی در دماهای مختلف شبکه 68
3-3-2 نمودار تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به میدان الکتریکی در غلظت¬های الکترونی مختلف 69
3-4 مقایسه نتیجه تجربی با نتیجه از حاصل از حل معادله بولتزمن به روش تحلیلی 71
3-5 بحث و نتیجه¬گیری 72
مراجع 75
فهرست شکل¬ها
شکل (1-1-الف): ساختار نوار رسانش Si 7
شکل (1-1-ب): سطح ثابت انرژی نوار رسانش Si با شش دره در جهت [100] در فضای ممنتم 8
شکل(1-2): چگونگی تشکیل گاز الکترون دو بعدی در مادفت¬ها 10
شکل (1-3): چگونگی تشکیل گاز الکترون دو بعدی در ماسفت¬ها 10
شکل (1-4): چاه کوانتومی منفرد 11
شکل (1-5): تحرک وابسته به دما در میدان¬های ضعیف 18
شکل (1-6):مقادیر تجربی تحرک وابسته به میدان حاملهای غیر تعادلی در دماهای شبکه 13، 25، 40، 60، 77 و 100 کلوین در ناحیهی میدان خیلی بالا نمونه Si. 22
شکل (1-7): تحرک بهنجار شده نسبت به میدان الکتریکی بهنجار شده برای نمونه Si در دمای شبکه 13. خط پر تحرک محاسبه شده به وسیله¬ی لی و تینگ و نقاط مربوط به تحرک تجربی است 23
شکل (1-8): مقادیر تجربی تحرک وابسته به میدان حامل غیر تعادلی در دمای شبکه 2/4 کلوین در ناحیه میدان قوی 24
شکل (2-1): وابستگی سرعت پراکندگی به انرژی حامل در دماهای شبکه متفاوت برای یک 2DEG در لایه(100) Si با . منحنی¬های a و b و c به ترتیب در دماهای 1و4و20 می¬باشند . 33
شکل (3-1): نمایی از نمونه به کار گرفته شده برای انجام محاسبات 48
شکل(3-2): نمودار تغییرات میدان برحسب دمای الکترون در Si(2) 49
شکل (3-3): نمودار تغییرات میدان بر حسب دمای الکترون در Si(4) 49
شکل(3-4): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به دمای الکترون در Si(2) 50
شکل(3-5): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به دمای الکترون در Si(4) 50
شکل(3-6): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری بر حسب میدان الکتریکی در Si(2) 52
شکل (3-7): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری بر حسب میدان الکتریکی در Si(4) 52
شکل (3-8): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری بهنجار شده بر حسب میدان الکتریکی در Si(2) 53
شکل (3-9): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری بهنجار شده بر حسب میدان الکتریکی در Si(4) 54
شکل(3-10): نمودار تغییرات میدان برحسب دمای الکترون در Si(2) 56
شکل(3-11): نمودار تغییرات میدان برحسب دمای الکترون در Si(4) 56
شکل(3-12): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری بر حسب دمای الکترون در Si(2) 57
شکل(3-13): نمودار تغییرات تحرک بر حسب دمای الکترون در Si(4) 57
شکل (3-14): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به میدان الکتریکی در Si(2) 58
شکل (3-15): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به میدان الکتریکی در Si(4) 59
شکل(3-16): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری بهنجار شده بر حسب میدان الکتریکی در Si(2) 60
شکل(3-17): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری بهنجار شده بر حسب میدان الکتریکی در Si(4) 60
شکل (3-18): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به میدان الکتریکی در Si(2) 62
شکل (3-19): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به میدان الکتریکی در Si(4) 62
شکل (3-20): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری بهنجار شده بر حسب میدان الکتریکی درSi(2) 63
شکل(3-21): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری بهنجار شده بر حسب میدان الکتریکی در Si(4) 64
شکل (3-22): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به میدان الکتریکی در Si(2) 65
شکل (3-23): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به میدان الکتریکی در Si(4) 65
شکل(3-24): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری بهنجار شده نسبت به میدان الکتریکی در Si(2) 66
شکل(3-25): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری بهنجار شده نسبت به میدان الکتریکی در Si(4) 67
شکل (3-26): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به میدان الکتریکی در Si(2) 68
شکل (3-27): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به میدان الکتریکی در Si(4) 69
شکل (3-28): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به میدان الکتریکی در Si(2) 70
شکل (3-29): نمودار تغییرات تحرک¬پذیری نسبت به میدان الکتریکی در Si(4) 71
شکل(3-30): مقایسه مدل نظری با مدل تجربی. خط پر نتیجه حاصل از تئوری و نقاط توخالی نتیجه حاصل از تجربه در دمای K 13. 72
پیشگفتار
نیم¬رساناها از جالب¬ترین و مفیدترین گروه جامدات هستند. رسانندگی این گروه از مواد بین رسانا و نارسانا قرار گرفته است و به طور کلی رسانندگی یک نیم¬رسانا نسبت به دما، روشنایی، میدان مغناطیسی و مقدار دقیق ناخالصی اتم¬ها حساسیت دارد که این حساسیت در رسانندگی، نیم¬رسانا را به یکی از مهم¬ترین مواد در کاربردهای الکترونیکی تبدیل کرده است. نیم¬رساناها طیف وسیعی از پدیده¬ها را نشان می¬دهند (از خواص کاملاً فلزی تا خواص عایق¬ها) و کاربردهای فراوانی دارند و در انواع مختلف قطعات و وسایل فیزیکی به کار می¬روند.
گرچه از سال¬های 1920 و برای مدتی طولانی، نیم¬رساناها مورد مطالعه قرار گرفته بودند، در واقع بعد از اواخر دهه¬ی 1940 که شاکلی ، باردین و براتین ترانزیستور را اختراع کردند، نیم¬رساناها جایگاه واقعی خود را یافتند. به دلیل این اختراع و نیز به دلیل تکامل و توسعه¬ی قطعات مرتبط با آن¬ها، نیم¬رساناها از جالب¬ توجه¬ترین موضوع¬ها در فیزیک حالت جامد درآمدند. بنابراین مطالب بسیاری درباره¬ی خواص بنیادی این جامدات و چگونگی استفاده از آن¬ها برای ساخت قطعات جدیدتر و با کارآیی بیشتر ارائه شد.
در اوایل دهه¬ی 1950، از ژرمانیوم به عنوان مهم¬ترین ماده نیم¬رسانا در قطعات الکترونیکی استفاده می¬شد. ولی به دلیل کاستی¬هایی نظیر این¬که در دماهایی که به طور متعادل بالا می¬رفت نشت جریان بالایی را نشان می¬داد، کنار گذاشته شد. از اوایل دهه¬ی 1960 به بعد، سیلسیوم به عنوان یک جانشین عملی مورد استفاده قرار گرفت، به این دلیل که قطعات سیلسیومی جریان نشت کمتری را از خود نشان می¬دهند و اکسید سیلسیوم با کیفیت بالا را می¬توان به طور گرمایی رشد داد. سیلسیوم به شکل سیلیکا و سیلیکات¬ها 25 درصد از پوسته زمین را تشکیل می¬دهد و سیلسیوم بعد از اکسیژن از نظر فراوانی به عنوان دومین ماده شناخته شده است. امروزه از سیلسیوم در اکثر یکسوسازها، ترانزیستورها و مدارهای مجتمع استفاده می¬شود.
ترانزیستور یک قطعه¬ی نیم¬رساناست که برای تقویت کردن و سویچ کردن سیگنال¬های الکترونیکی استفاده شده است. در حالت کلی ترانزیستورهای جدید به دو دسته کلی، ترانزیستورهای اتصال دو قطبی و ترانزیستورهای اثر میدان دسته¬بندی می¬شوند. در ترانزیستورهای اتصال دو قطبی اعمال جریان و در ترانزیستورهای اثر میدان اعمال ولتاژ بین ورودی و ترمینال مشترک باعث افزایش رسانایی بین خروجی و ترمینال مشترک می شود. مشخصات و ویژگی¬های ترانزیستورها بستگی به نوع آن¬ها دارد.
در سه دهه¬ی اخیر مطالعه¬ی خواص ترابردی و الکتریکی حامل¬های گاز الکترونی و حفره¬ای دو بعدی یکی از شاخه¬های بسیار فعال در فیزیک نیم¬رسانا می¬باشد[4]. این مطالعات به ویژه در ساختارهای ناهمگون به لحاظ کاربردهای الکترونیکی آن¬ها از اهمیّت خاصی برخوردار است.
اگر میدان الکتریکی به سطح یک نیم¬رسانا به عنوان مثال در ساختار فلز- اکسید- نیم¬رسانا اعمال شود نوار رسانش (و یا نوار ظرفیت) خمیده شده و لایه¬ی وارونی و توده در سطح نیم¬رسانا شکل ¬می¬گیرد. هنگامی¬که نوارها به طور قوی خمیده می¬شوند چاه پتانسیل به وسیله¬ی سطح نیم¬رسانا- عایق شکل گرفته و پتانسیل الکتریکی در نیم¬رسانا می¬تواند به اندازه کافی محدود شده که اثرهای مکانیک کوانتومی در چاه مهم در نظر گرفته شود. حرکت الکترون¬ها (و یا حفره¬های) به دام افتاده در چاه پتانسیل در جهت عمود به سطح برای باقی ماندن داخل چاه کوانتومی تحمیل شده است. اگر ضخامت چاه قابل مقایسه با طول موج الکترون باشد، سطح¬های انرژی الکترون¬ها در زیر نوارهای الکتریکی گروه¬بندی می¬شوند که هر کدام با یک سطح انرژی کوانتیزه شده برای حرکت در جهت عمود به سطح مرتبط می¬شوند سپس حامل¬های ذکر شده برای تشکیل گاز الکترون (و یا حفره) دو بعدی در ناحیه¬ای با ضخامت چند ده آنگسترومی در فصل مشترک نیم¬رسانا- عایق محدود شده¬اند. ترابرد حامل¬ها در لایه وارونی به وسیله¬ی مراکز پراکندگی در فصل مشترک نیم¬رسانا- عایق تحت تأثیر واقع شده همانند فونون¬های اکوستیکی که تحت تأثیر واقع می¬شوند[5و6].
در فصل اول این پایان¬نامه نحوه¬ی تشکیل گازهای الکترون دو بعدی، ساختار نواری سیلسیوم، ترابرد حامل¬ها و تحرک میدان¬های الکتریکی خیلی ضعیف و میدان¬های الکتریکی قوی را مورد ارزیابی قرار داده¬ایم.
در فصل دوم تحرک گازهای الکترون دوبعدی در نیم¬رساناهای چند لایه¬ای در میدان¬های متوسط با در نظر گرفتن انرژی فونون اکوستیکی مورد بررسی قرار داده¬ایم.
و در انتها در فصل سوم محاسبات و نتایج عددی مربوط به تغییرات تحرک نسبت به میدان¬های ضعیف در دماهای شبکه و غلظت¬های الکترونی مختلف نمایش و مورد ارزیابی قرار داده¬ایم
پارس پروژه پرتال خدمات دانشگاهی